THỦY TRIỀU ĐỎ – Ecotoxicology of Red Tide (Phần 2)

Một số loài tảo điển hình gây nên hiện tượng thủy triều đỏ

Trong suốt vòng đời phát triển, một tế bào tảo ban đầu sau 2-3 tuần sẽ phát triển thành 1 triệu tế bào mới theo cơ chế nhân đôi. Khi tảo bùng nổ thì nồng độ tảo sẽ rất cao, khoảng 200 triệu tế bào tảo/1 lit nước biển. Hiện các nhà khoa học đã xác nhận có trên 300 loài tảo có thể nở hoa làm thay đổi màu nước. Trong đó có khoảng ¼ loài gây nguy hiểm cho người và động vật.

Đối với mỗi vùng biển sẽ có những loài tảo đặc trưng phát triển.

loading...
  • Vùng biển Nam Trung Bộ (Việt Nam) có loài Phaeocystis.
  • Vùng biển Cát Bà (Việt Nam) có loài tảo giáp Noctiluca scintillans.
  • Tại Philippin có loài Pyrodinium bahamense var compressum.
  • Vùng biển Florida (Mỹ) có loài Karrenia brevis.
  • Vùng biển Đen (Bungari) có loài Prymnesium parum.
  • Khu vực bờ biển phía đông bắc Đại Tây Dương (từ Maritimes – Canada đến phía nam New England) có loài Gonyaulax tamarenis.
  • Khu vực bờ biển phía tây Thái Bình Dương (từ California đến Alaska) có loài Gonyaulax catenella.
  • Tại vùng biển Wadden (nước Đức) có loài Dinophysis sppAlexandrium excavatum.

Tác động của thủy triều đỏ lên sinh vật

  • Khi tảo nở hoa sẽ tạo thành một lớp rất dày nổi trên mặt nước, nó sẽ ngăn cản ánh sáng mặt trời và lượng oxy vận chuyển trong nước. Mặt khác, khi nở hoa tảo sẽ tiêu thụ một lượng rất lớn oxy hòa tan trong nước làm cạn kiệt oxy tại đó. Các loài sinh vật tại đó sẽ thiếu oxy để sống. Đồng thời, với mật độ tảo cao sẽ gây chết động vật thủy sinh do tắc nghẽn mang hoặc tổn thương mang. Mặt khác, lượng oxy trong nước giảm tạo điều kiện cho các vi sinh vật kỵ khí phát triển các vi khuẩn khử sulphate sẽ chuyển hóa sulphate trong nước biển thành khí hydro sulfua (H2S) hoặc có một số loài tảo như loài Noctiluca scintillans giải phóng khí amoniac (NH3) tích tụ trong tế bào góp phần gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt.

ttd8_86250

Loài Noctiluca scintillans gây nên thủy triều đỏ tại vùng biển Cát Bà tháng 6/2012  (Ảnh: nguồn Internet) 

  • Độc tố tiết ra từ các loài tảo độc có thể gây chết cá do hấp thu trực tiếp qua mang đi vào cơ thể. Đối với một số loài chim biển như chim cốc, vịt mỏ nhọn ngực đỏ… cũng có thể chết do độc chất xâm nhập chủ yếu qua 3 con đường: qua đường hô hấp, qua đường thức ăn, qua nước uống.

Tác động của thủy triều đỏ lên con người

  • Nhiễm độc qua thức ăn: Khi có hiện tượng thủy triều đỏ, các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ thường là những loài tích tụ chất độc do tảo độc tiết ra trong cơ thể chúng. Khi con người ăn vào sẽ bị nhiễm độc, tùy theo loại độc chất có thể gây ra tử vong ở người. Có một số độc tố điển hình như: Độc tố mất trí nhớ ASP (Amnesic Shellfish Poisoning); Độc tố tiêu chảy DSP (Diarrheic Shellfish Poisoning); Độc tố liệt cơ PSP (Paralytic Shellfish Poisoning); Độc tố CFP (Ciguatera Fish Poisoning); Độc tố thần kinh NSP (Neurotoxic Shellfish Poisoning).
  • Nhiễm độc qua hô hấp: Gần nơi xảy ra hiện tượng thủy triều đỏ, không khí bị ô nhiễm, mùi hôi thối do khí sinh ra từ tảo độc hoặc do xác các loài động vật thủy sinh chết phân hủy gây ra… làm con người hay bị cay mắt và chảy nước mắt thường xuyên, cổ họng khô rát và ho liên tục, nhất là đối với người cao tuổi.
  • Nhiễm độc qua tiếp xúc: Con người chạm trực tiếp vào nước biển có tảo nở hoa. Điển hình là vụ thủy triều đỏ vào năm 2002 tại Bình Thuận, có khoảng 80 người phải nhập viện do tắm biển, với các triệu chứng ngứa, phồng rộp vùng da nhạy cảm.
  • Thiệt hại đến kinh tế: Làm giảm sản lượng thủy hải sản gây nên giảm nguồn thu nhập của ngư dân; gây thiệt hại cho ngành du lịch; chi phí để giải quyết vấn đề môi trường do thủy triều đỏ để lại; chi phí thuốc men, trợ cấp cho người dân vùng xảy ra hiện tượng thủy triều đỏ…

Kết luận

Hiện nay, nguồn chất thải hữu cơ do các hoạt động của con người tạo ra thải xuống biển chính là một trong những nguyên nhân chính làm cho thủy triều đỏ ngày càng xuất hiện nhiều hơn và gây thiệt hại nhiều hơn. Vì vậy con người cần phải nâng cao ý thức kiểm soát nguồn chất thải cũng như quản lý chặt chẽ nguồn thức ăn cho vùng nuôi trồng thủy sản trên biển. Do đó việc nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường biển cần đặt lên hàng đầu để giảm thiểu những thiệt hại do hiện tượng này gây ra.

THỦY TRIỀU ĐỎ – Ecotoxicology of Red Tide (Phần 1)

(Bài viết có sử dụng sách Độc chất môi trường – GSTSKH Lê Huy Bá)

Gửi phản hồi

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.